1RM (ciężar maksymalny)
Definicja: Twój 1RM, czyli ciężar maksymalny, to największe obciążenie, które podniesiesz raz z dobrą techniką; od niego liczy się procenty w planach siłowych.
Twój 1RM (one-repetition maximum, czyli ciężar maksymalny) to największe obciążenie, z jakim wykonasz jedno powtórzenie danego ćwiczenia przy akceptowalnej technice. To punkt odniesienia w programach opartych na procentach („5 × 5 na 80%”) i liczba, z której korzystają tabele standardów siłowych. Nie trzeba go testować, żeby go znać: ciężka seria 3–8 powtórzeń pozwala przewidzieć go całkiem dokładnie.
Jak korzystamy z niego w naszych planach
Nasze plany nie podają procentów; opierają się na zakresach powtórzeń i RIR, bo 1RM zmienia się z tygodnia na tydzień, a początkujący nie mają jeszcze stabilnego maksa. 1RM przydaje się w dwóch miejscach. Kalkulator 1RM zamienia niedawną serię roboczą na szacowany maks i tabelę obciążeń na 3, 5, 8 i 10 powtórzeń, co ułatwia dobór ciężarów startowych w planie takim jak 4-dniowy plan na siłę. Strony standardów siłowych porównują potem ten szacunek z wynikami innych ćwiczących o twojej masie ciała i tej samej płci w przysiadzie ze sztangą na plecach, wyciskaniu sztangi na ławce poziomej, martwym ciągu i wyciskaniu żołnierskim.
Przykład w praktyce
Wyciskasz na ławce 80 kg na 5 czystych powtórzeń i zostaje ci jedno w zapasie. Wzór Epleya daje 80 × (1 + 5/30) ≈ 93 kg, a skoro jedno powtórzenie zostało w zapasie, prawdziwy maks jest bliżej 96 kg. Stąd: 5 × 5 na 80% to 77,5 kg, 3 × 8 na 70% to 67,5 kg. Jeśli twój plan siłowy mówi „zacznij od ciężaru, który podniesiesz 6–8 razy”, to mniej więcej 75% szacowanego 1RM – około 72,5 kg – będzie dobrym obciążeniem na pierwszy trening.
Częste nieporozumienie
Testowanie 1RM to nie to samo co trening siły. Bicie maksa jest sprawdzianem umiejętności, który kosztuje tydzień regeneracji i nic nie daje mięśniom; przez większość roku nawet zawodnicy trenują na 70–90% maksa. Zwłaszcza początkujący powinni odpuścić sobie testy, bo ich maks rośnie co tydzień, a jedno wymęczone powtórzenie uczy złej techniki szybciej niż cokolwiek innego. Oszacuj, trenuj, oszacuj ponownie po deloadzie. A do ciężkich pojedynczych powtórzeń zawsze dochodź porządnymi seriami wstępnymi; poradnik o rozgrzewce pokazuje, jak to zrobić.
Plany, które to wykorzystują
Wspomniane ćwiczenia
Najczęstsze pytania
Czy warto testować swój ciężar maksymalny?
Rzadko, a w pierwszym roku treningów wcale. Prawdziwy maks jest ryzykowny, mocno męczy i mówi niewiele ponad to, co pokaże ciężka seria 3–5 powtórzeń. Oszacuj go kalkulatorem na podstawie serii 5 powtórzeń i powtarzaj to szacowanie co 8–12 tygodni.
Jak dokładne są kalkulatory 1RM?
Trafiają z dokładnością do około 5% przy seriach 2–6 powtórzeń w ćwiczeniach ze sztangą. Dokładność spada przy seriach powyżej 10 powtórzeń i w ćwiczeniach izolowanych, gdzie wytrzymałość mięśniowa zniekształca wzór. Najlepszy szacunek daje seria 3–5 powtórzeń.