Słownik
Słownik treningu siłowego
Pojęcia, które spotkasz w naszych planach i poradnikach (30): RPE, RIR, objętość, splity, deload i inne. Każde ma definicję w jednym zdaniu, opis tego, jak stosujemy je w praktyce, i rozpisany przykład.
0–9
- 1RM (ciężar maksymalny)
- Twój 1RM, czyli ciężar maksymalny, to największe obciążenie, które podniesiesz raz z dobrą techniką; od niego liczy się procenty w planach siłowych.
A
- AMRAP (maksymalna liczba powtórzeń)
- AMRAP to maksymalna liczba powtórzeń (albo rund): seria lub blok na czas, w którym ćwiczysz, aż nie wyjdzie kolejne czyste powtórzenie albo skończy się czas.
B
- Bro split (jedna partia mięśniowa dziennie)
- Bro split to plan na pięć dni, w którym każdego dnia trenujesz jedną partię: zwykle klatkę, plecy, barki, nogi i ręce, czyli każdy mięsień raz w tygodniu.
C
- Czas pod napięciem (TUT)
- Czas pod napięciem to czas, przez jaki mięsień pracuje pod obciążeniem, od pierwszego do ostatniego powtórzenia; to jeden ze sposobów opisu pracy w serii.
- Czucie mięśniowe (mind-muscle connection)
- Czucie mięśniowe to świadome skupianie uwagi na trenowanym mięśniu, żeby wykonywał większą część pracy; najbardziej pomaga w ćwiczeniach izolowanych.
D
- Deficyt kaloryczny
- Deficyt kaloryczny oznacza, że jesz mniej kalorii, niż organizm spala w ciągu dnia, więc różnicę pokrywa z zapasów tłuszczu. Tylko tak ubywa tkanki tłuszczowej.
- Deload (lżejszy tydzień)
- Deload to zaplanowany lżejszy tydzień treningu, zwykle z połową serii albo 50–60% ciężaru, który usuwa nagromadzone zmęczenie i pozwala wrócić do progresu.
- DOMS (zakwasy, opóźniona bolesność mięśni)
- DOMS, czyli zakwasy, to ból mięśni, który pojawia się 12–72 godziny po nowym lub ciężkim wysiłku, zwłaszcza z długą fazą opuszczania, i mija w kilka dni.
- Drop set (seria z redukcją ciężaru)
- Drop set to jedna seria doprowadzona blisko upadku mięśniowego, po której od razu zmniejszasz ciężar o 20–30% i ćwiczysz dalej, raz lub kilka razy, bez przerwy.
E
- EMOM (co minutę, o pełnej minucie)
- EMOM to skrót od every minute on the minute: na początku każdej minuty robisz stałą liczbę powtórzeń i odpoczywasz do jej końca, przez ustaloną liczbę minut.
F
- FBW (trening całego ciała)
- FBW to układ, w którym na każdym treningu ćwiczysz wszystkie główne partie mięśni, zwykle dwa do czterech razy w tygodniu, zamiast dzielić ciało na osobne dni.
H
- Hipertrofia (wzrost mięśni)
- Hipertrofia to powiększanie się włókien mięśniowych: właśnie to z punktu widzenia fizjologii oznacza „budowanie mięśni” i to jest główny cel treningu na masę.
M
- Makro (makroskładniki)
- Makro to trzy makroskładniki dostarczające kalorii: białko i węglowodany po 4 kcal na gram, tłuszcze 9; liczenie makro to dzienny cel w gramach dla każdego z nich.
- MET (równoważnik metaboliczny)
- MET to jednostka kosztu energetycznego: 1 MET to energia zużywana, gdy spokojnie siedzisz, a aktywność o wartości 6 MET spala sześć razy więcej, dopóki trwa.
O
- Objętość treningowa (ciężkie serie)
- Objętość treningowa to praca, jaką mięsień wykonuje w tygodniu. W naszych planach liczymy ją w ciężkich seriach (1–3 powtórzenia przed upadkiem), a cel to 10–20.
P
- Podwójna progresja
- Podwójna progresja polega na dokładaniu powtórzeń przy stałym ciężarze, a gdy każda seria dojdzie do góry zakresu, na zwiększeniu ciężaru i powrocie na jego dół.
- Progresywne przeciążenie (progresja obciążeń)
- Progresywne przeciążenie to stopniowe zwiększanie wymagań wobec mięśni: większy ciężar, więcej powtórzeń i serii, trudniejsze warianty, by dalej się adaptowały.
- Push pull legs (PPL)
- Push pull legs to split, w którym jednego dnia trenujesz mięśnie pchające (klatka, barki, triceps), drugiego ciągnące (plecy, biceps), a trzeciego nogi.
R
- RIR (powtórzenia w zapasie)
- RIR to liczba powtórzeń, które dałoby się jeszcze zrobić w chwili zakończenia serii: 0 RIR to upadek mięśniowy, 2 RIR to koniec dwa powtórzenia przed nim.
- RPE (skala odczuwanego wysiłku)
- RPE to skala 1–10 opisująca, jak ciężka była seria: 10 to brak sił na kolejne powtórzenie, 9 to jedno powtórzenie w zapasie, 8 to dwa w zapasie.
S
- Serie rozgrzewkowe (serie wstępne)
- Serie rozgrzewkowe to dwie do czterech coraz cięższych serii ćwiczenia z małą liczbą powtórzeń przed pierwszą serią roboczą: przygotowują stawy i utrwalają ruch.
- Split góra/dół
- Split góra/dół przeplata treningi górnej części ciała (klatka, plecy, barki, ręce) z treningami dolnej (nogi, pośladki), zwykle przez cztery dni w tygodniu.
- Superseria
- Superseria to dwa ćwiczenia wykonywane jedno po drugim z krótką przerwą albo bez niej, po których następuje normalna przerwa przed kolejną parą.
T
- TDEE (całkowita przemiana materii)
- TDEE to łączna liczba kalorii spalanych na dobę (metabolizm spoczynkowy, trawienie, codzienny ruch, trening); jedz poniżej, by chudnąć, powyżej, by przybierać.
- Tempo ćwiczeń
- Tempo to szybkość każdej fazy powtórzenia zapisana czterema liczbami w sekundach, np. 3-1-1-0: opuszczanie, pauza na dole, podnoszenie, pauza na górze.
- Trening do upadku mięśniowego
- Trening do upadku mięśniowego to seria ciągnięta do chwili, gdy nie zrobisz kolejnego powtórzenia z dobrą techniką; to 0 powtórzeń w zapasie, czyli RPE 10.
- Trening unilateralny (jednostronny)
- Trening unilateralny to praca jedną ręką albo jedną nogą naraz, jak w wykrokach, przysiadzie wykrocznym, wiosłowaniu jednorącz i martwym ciągu na jednej nodze.
Z
- Zakres powtórzeń
- Zakres powtórzeń to przedział powtórzeń zalecany na serię, np. 8–12, zamiast sztywnej liczby, dzięki czemu dokładasz powtórzenia, zanim dołożysz ciężar.
Ć
- Ćwiczenie izolowane
- Ćwiczenie izolowane angażuje jeden staw i jeden główny mięsień, na przykład uginanie ramion, prostowanie nóg na maszynie, wznosy bokiem czy wspięcia na palce.
- Ćwiczenie wielostawowe (złożone)
- Ćwiczenie wielostawowe angażuje co najmniej dwa stawy i kilka partii mięśni naraz: przysiad, martwy ciąg, wyciskanie na ławce, wiosłowanie czy wyciskanie nad głowę.
Chcesz dłuższą wersję?
Nasze poradniki omawiają te same zagadnienia szerzej: jak zacząć, jak wybrać split, jak progresować i kiedy zrobić deload.