Przejdź do treści
Treningi
Wiek i stawy 7 min czytania ·

Trening siłowy z bólem pleców: bezpieczne ruchy i ustawienie

Trening siłowy przy bólu pleców jest możliwy. Jakie ruchy znosi większość pleców, jak ustawić przysiady i zgięcia w biodrach, co odpuścić i gotowy program.

Z bólem pleców możesz trenować siłowo, a przy częstym, nawracającym bólu odcinka lędźwiowego prawdopodobnie wręcz warto: mocniejsze plecy, biodra i core to jedno z najpewniejszych długoterminowych rozwiązań, jakie istnieją. Podejście jest proste. Pod obciążeniem trzymaj kręgosłup w pozycji neutralnej, cierpliwie buduj wzorzec zgięcia w biodrach, trenuj core pod kątem sztywności, a nie ruchu, i kieruj się regułą bólu, żeby wiedzieć, kiedy cisnąć, a kiedy zamienić ćwiczenie.

Ten poradnik opisuje ruchy, które znosi większość pleców, sposób ich ustawienia, ćwiczenia do odłożenia na później i program do realizacji.

Najpierw ustal, jaki masz ból pleców

Większość bólów pleców jest „niespecyficzna”: boli, zaostrza się i uspokaja, badania obrazowe nie pokazują niczego poważnego, a ruch i siła z miesiąca na miesiąc poprawiają sytuację. To dla takiego bólu powstał ten poradnik.

Przed treningiem idź do lekarza, jeśli występuje u ciebie którykolwiek z tych objawów: ból z drętwieniem lub mrowieniem schodzącym w dół nogi, osłabienie stopy lub nogi, ból po upadku lub wypadku, ból, który budzi cię w nocy, albo jakakolwiek zmiana w kontroli nad pęcherzem lub jelitami. To wymaga diagnozy, a nie treningu.

We wszystkich pozostałych przypadkach stosuj tę regułę: ból na poziomie 0–3 w skali do 10 podczas ćwiczenia, który następnego ranka nie jest silniejszy, jest w porządku. Mocniejszy oznacza, że trzeba zmniejszyć zakres ruchu, zmniejszyć obciążenie albo zamienić ćwiczenie.

Trzy zasady

  1. Neutralny kręgosłup pod obciążeniem. Dolny odcinek pleców powinien przez całe powtórzenie zachowywać mniej więcej tę samą łagodną krzywiznę. Zaokrąglanie albo nadmierne wyginanie pod obciążeniem to coś, czego większość pleców nie lubi. Utrzymać tę pozycję pomaga napięcie brzucha (głęboki wdech do brzucha, zatrzymany i dociśnięty).
  2. Zginaj się w biodrach, a nie w kręgosłupie. Pochylenie w przód bierze się z cofnięcia bioder. Ta jedna umiejętność rozwiązuje większość problemów z bólem pleców przy dźwiganiu i trzeba ją opanować przed jakimkolwiek martwym ciągiem.
  3. Sztywność core zamiast zginania. Chodzi o tułów, który opiera się ruchowi, a nie taki, który go wytwarza. To oznacza deskę i dead bug, a nie brzuszki.

Zanim zrobisz cokolwiek innego, naucz się zgięcia w biodrach

Zgięcie w biodrach (hip hinge) to fundament. Poświęć mu dwa lub trzy treningi, zanim dołożysz obciążenie.

  • Zgięcie w biodrach bez obciążenia (hip hinge): stań prosto, przyłóż kij od szczotki wzdłuż kręgosłupa tak, żeby dotykał głowy, górnej części pleców i kości ogonowej. Cofnij biodra i pozwól tułowiowi pochylić się w przód, zachowując wszystkie trzy punkty kontaktu. Zatrzymaj się, gdy poczujesz napięcie z tyłu ud. Wstań, wypychając biodra do przodu. 3 × 10.
  • Most biodrowy: uczy wyprostu bioder przy podpartym kręgosłupie. 3 × 12.
  • Martwy ciąg rumuński z hantlami: pierwsze zgięcie w biodrach z obciążeniem. Lekkie hantle, 3 × 10, z zatrzymaniem w połowie piszczeli albo tam, dokąd plecy pozostają w pozycji neutralnej.

Gdy martwy ciąg rumuński z umiarkowanym ciężarem nie wywołuje bólu, najlepszym kolejnym krokiem jest martwy ciąg z trap barem: uchwyty znajdują się po bokach, więc ciężar jest bliżej środka ciała, a tułów zostaje bardziej wyprostowany niż z prostą sztangą. W domu to samo zadanie spełnia martwy ciąg z kettlebellem.

Ćwiczenia, które znosi większość bolących pleców

Wzorzec Ćwiczenie Dlaczego działa
Przysiad Przysiad goblet Obciążenie z przodu utrzymuje tułów w pionie; łatwo kontrolować głębokość
Przysiad Przysiad na skrzynię Stała głębokość, nie ma jak zapaść się w dolnej pozycji
Zgięcie w biodrach Martwy ciąg rumuński, martwy ciąg z trap barem Dominują biodra, kręgosłup neutralny, ciężar blisko ciała
Zgięcie w biodrach Hip thrust ze sztangą Pośladki pod obciążeniem, a plecy podparte na ławce
Przyciąganie Wiosłowanie hantlami leżąc przodem na ławce skośnej Cała praca mięśni pleców bez obciążenia kręgosłupa, jakie daje wiosłowanie w opadzie
Przyciąganie Ściąganie drążka wyciągu górnego, wiosłowanie z gumą oporową Na siedząco lub na stojąco, bez zgięcia w biodrach
Pchanie Wyciskanie hantli na ławce poziomej, pompki Plecy są podparte albo ciało pozostaje w pozycji deski
Pchanie Wyciskanie hantli nad głowę siedząc Oparcie podpiera kręgosłup; unikasz wygięcia, które pojawia się przy wyciskaniu nad głowę na stojąco
Na jednej nodze Przysiad wykroczny, wejścia na podwyższenie Mało obciążają kręgosłup, mocno nogi
Przenoszenie Spacer farmera Uczy napinania brzucha i wyprostowanej postawy pod obciążeniem

Core: praca nad sztywnością

  • Dead bug: 3 × 8 na stronę, powoli, dolny odcinek pleców lekko dociśnięty do podłogi.
  • Bird dog: 3 × 8 na stronę, zatrzymanie na 2 sekundy, bez rotacji bioder.
  • Deska i deska boczna: 3 × 20–40 sekund. Jakość ważniejsza niż czas.
  • Pallof press: 3 × 10 na stronę. Opieranie się rotacji to dokładnie to, czego potrzebują plecy.

Na każdym treningu rób dwa lub trzy z tych ćwiczeń, w rozgrzewce albo na końcu.

Co na razie odpuścić

  • Brzuszki i spięcia brzucha. Powtarzane zginanie kręgosłupa pod obciążeniem to coś, czego podrażnione plecy lubią najmniej.
  • Ciężkie wiosłowanie sztangą w opadzie. Utrzymanie pozycji zgięcia w biodrach przez całą serię jest wymagające. Wiosłowanie hantlami leżąc przodem na ławce skośnej robi tę samą robotę.
  • Skłony ze sztangą (good morning) i prostowanie tułowia do końca zakresu. Później będą w porządku; nie teraz, gdy plecy łatwo reagują bólem.
  • Wyciskanie zza głowy albo wyciskanie na stojąco z mocno wygiętymi plecami. Zamiast tego wyciskaj na siedząco, z oparciem.
  • Martwy ciąg z podłogi pierwszego dnia. Zapracuj na niego kolejnymi etapami nauki zgięcia w biodrach.
  • Wszystko, po czym następnego ranka plecy są sztywniejsze. To jest właśnie test.

Żadne z tych ćwiczeń nie jest zakazane na stałe. Wracają, gdy plecy są spokojne od kilku tygodni, a zgięcie w biodrach jest pewne.

Szczegóły ustawienia, które mają znaczenie

  • Napnij brzuch przed każdym powtórzeniem. Wdech do brzucha i napięcie, jakby ktoś miał cię zaraz dźgnąć palcem. W najtrudniejszej fazie ruchu powoli wypuszczaj powietrze.
  • Trzymaj ciężar blisko ciała. Hantle po bokach, trap bar, pozycja goblet. Ciężar, który odsuwa się od ciała, wielokrotnie zwiększa wymagania wobec pleców.
  • Kończ serie 2 powtórzenia przed upadkiem mięśniowym. Przy powtórzeniach robionych na siłę technika się sypie, a najpierw sypie się w plecach.
  • Rozgrzewaj się z głową. 2 minuty marszu, koci grzbiet × 10, most biodrowy × 10, bird dog × 6 na stronę, a potem serie wstępne. Pełną wersję znajdziesz w poradniku o rozgrzewce.
  • Ustaw się poprawnie na ławce. Przy wyciskaniu hantli stopy płasko na podłodze, dolny odcinek pleców w lekkim kontakcie z ławką.

Przyjazny dla pleców program na 3 dni

Całe ciało, trzy dni w tygodniu, nie dzień po dniu. 40–45 minut.

Ćwiczenie Serie × powtórzenia
Przysiad goblet (lub przysiad na skrzynię) 3 × 8–10
Wiosłowanie hantlami leżąc przodem na ławce skośnej 3 × 8–12
Wyciskanie hantli na ławce poziomej lub pompki 3 × 8–12
Martwy ciąg rumuński (z hantlami lub trap barem) 3 × 8–10
Przysiad wykroczny 2 × 8 na nogę
Spacer farmera 3 × 30 m
Dead bug + bird dog po 2 × 8 na stronę

Najpierw zwiększaj liczbę powtórzeń, potem ciężar, małymi krokami; krok po kroku opisuje to poradnik o podwójnej progresji. W martwym ciągu rumuńskim dokładaj ciężar wolniej niż w czymkolwiek innym.

Dobrą bazą jest 3-dniowy plan z hantlami na ogólną sprawność, a 3-dniowy plan siłowy na siłownię dla początkujących też się sprawdzi, jeśli zamienisz wiosłowanie w opadzie na wiosłowanie hantlami leżąc przodem na ławce skośnej, a martwy ciąg na wersję z trap barem. Jeśli zaczynasz od zera, 2-dniowy plan bez sprzętu korzysta z wersji z masą własnego ciała. Generator planów ułoży wariant dopasowany do twojego sprzętu i grafiku.

Poza siłownią

  • Chodź codziennie. Chodzenie to jedna z najlepiej udokumentowanych metod na nawracający ból pleców. 20–30 minut.
  • Często zmieniaj pozycję. Siedzenie nie jest złe; złe jest siedzenie przez 3 godziny bez ruchu. Wstań albo przejdź się co 30–45 minut.
  • Śpij. Zły sen i ból pleców nawzajem się napędzają.
  • Nie bój się ruchu. Oszczędzane plecy robią się sztywniejsze i bardziej bolesne. Ruch w granicach twojej reguły bólu jest leczeniem.

Gdy zdarzy się zaostrzenie

Od czasu do czasu się zdarzy. Gdy ból się zaostrzy: przejdź na kilka dni na ćwiczenia bez obciążenia, nie przestawaj chodzić, zostaw dead bug i bird dog i wróć do lekkich ciężarów, gdy tylko pozwoli na to reguła 0–3. Większość zaostrzeń mija w ciągu tygodnia lub dwóch. Jeśli mimo zmian w treningu ból utrzymuje się przez kilka tygodni, idź do lekarza lub fizjoterapeuty.

Mocniejsze plecy to plecy bardziej odporne. Trenuj zgięcie w biodrach, trzymaj kręgosłup w pozycji neutralnej, buduj sztywność core i zwiększaj obciążenia powoli. Po trzech miesiącach różnica jest zwykle wyraźna. Jeśli w grę wchodzą także kolana lub barki, poradnik o treningu przy bolących kolanach i poradnik o bólu barku opierają się na tej samej logice.

Gotowe plany do tego poradnika

Wspomniane ćwiczenia

Najczęstsze pytania

Czy mogę ćwiczyć z ciężarami, gdy boli mnie dolny odcinek pleców?

Przy częstym, niespecyficznym bólu pleców – tak. Trening siłowy to jedna z najlepiej udokumentowanych metod leczenia nawracającego bólu odcinka lędźwiowego. Zacznij od ruchów, które nie wywołują objawów, trzymaj kręgosłup w pozycji neutralnej i stopniowo zwiększaj obciążenie. Ból z drętwieniem, osłabieniem nóg albo utratą kontroli nad pęcherzem wymaga najpierw wizyty u lekarza.

Czy martwy ciąg szkodzi plecom?

Nie, o ile masz opanowane zgięcie w biodrach, a ciężar jest odpowiednio dobrany. Martwy ciąg wzmacnia dokładnie te mięśnie, które chronią kręgosłup. Zacznij od trap baru albo martwego ciągu rumuńskiego z hantlami, opanuj zgięcie w biodrach i dopiero potem myśl o ciężkim podnoszeniu z podłogi.

Jakich ćwiczeń unikać przy bólu pleców?

Dopóki plecy są podrażnione: brzuszków i spięć brzucha, ciężkich skłonów ze sztangą, prostowania tułowia z obciążeniem do końca zakresu, wyciskania zza głowy i każdego ćwiczenia, w którym kręgosłup zaokrągla się pod obciążeniem. Większość z nich może wrócić później, gdy plecy się uspokoją i wzmocnią.

Jak wzmacniać core przy bólu pleców?

Trenuj sztywność, a nie zginanie. Dead bug, bird dog, deska, deska boczna i Pallof press uczą core utrzymywać kręgosłup nieruchomo pod obciążeniem, a dokładnie to musi on robić podczas przysiadów, przenoszenia ciężarów i codziennego dźwigania.