Przejdź do treści
Treningi
Słownik

DOMS (zakwasy, opóźniona bolesność mięśni)

Definicja: DOMS, czyli zakwasy, to ból mięśni, który pojawia się 12–72 godziny po nowym lub ciężkim wysiłku, zwłaszcza z długą fazą opuszczania, i mija w kilka dni.

DOMS (delayed onset muscle soreness, opóźniona bolesność mięśni) to tępy ból połączony ze sztywnością, który pojawia się 12–72 godziny po wysiłku, do jakiego mięśnie nie są przyzwyczajone, osiąga szczyt mniej więcej drugiego dnia i mija w ciągu trzech do pięciu dni. Najmocniej daje o sobie znać po ruchach z długą fazą opuszczania, takich jak wykroki, martwy ciąg rumuński i schodzenie z górki. To oznaka nieznanej pracy, a nie uszkodzenia, które trzeba leczyć.

Jak korzystamy z niego w naszych planach

Nasze plany dla początkujących są celowo ułożone tak, żeby w pierwszych dwóch tygodniach ograniczyć DOMS. 3-dniowy plan z hantlami dla początkujących zaczyna od dolnej granicy zakresu serii i 2–3 powtórzeń w zapasie, bo pierwszy kontakt z każdym ćwiczeniem daje największe zakwasy i nie ma żadnej korzyści z ich pogłębiania. Plany dla osób po 50. roku życia i 2-dniowy plan na ogólną sprawność wchodzą w obciążenia tak samo stopniowo. Gdy co 6–8 tygodni generujemy plan od nowa z innymi ćwiczeniami, uprzedzamy, że przez kilka dni mięśnie będą obolałe i że pierwszy tydzień warto trzymać się dolnej granicy zakresów powtórzeń. Poradnik dla początkujących szczegółowo opisuje pierwszy miesiąc.

Przykład w praktyce

W pierwszym tygodniu nowego planu masz wykroki chodzone 3 × 10 na nogę. Wychodzisz z siłowni bez żadnych dolegliwości; następnego ranka pośladki są tkliwe, a po 48 godzinach schody urastają do rangi wydarzenia. Czwartego dnia nie ma po tym śladu. Drugi tydzień, te same wykroki, ten sam ciężar: lekka sztywność przez jeden dzień. Trzeci tydzień: nic, a powtórzeń zamiast 10 jest już 12. To efekt powtarzanego wysiłku (repeated bout effect) i właśnie przez niego pierwszy tydzień czegokolwiek nowego jest gorszy niż kolejne miesiące. Nordic curl i martwy ciąg rumuński dają ten sam schemat w mięśniach dwugłowych uda.

Częste nieporozumienie

DOMS to nie kwas mlekowy, choć potoczna nazwa „zakwasy” właśnie to sugeruje, i nie jest miarą dobrego treningu. Mleczan znika w ciągu godziny; ból po kilku dniach bierze się z mikrouszkodzeń i stanu zapalnego, który je naprawia. Pogoń za zakwasami pcha ludzi w stronę ciągłych zmian ćwiczeń i wyniszczających treningów, które dają zmęczenie bez dodatkowego wzrostu. Uporczywa, silna bolesność trwająca dłużej niż trzy dni to ostrzeżenie o słabej regeneracji, a nie trofeum, i jeden z sygnałów wymienionych w poradniku o deloadzie. Z lekkimi zakwasami można spokojnie trenować; zwykle wystarczy porządna rozgrzewka, żeby mięśnie się rozluźniły.

Plany, które to wykorzystują

Wspomniane ćwiczenia

Najczęstsze pytania

Czy trenować, jeśli nadal mam zakwasy?

Tak, jeśli to zwykła bolesność mięśni. Zrób rozgrzewkę, zacznij lekko, a sztywność zwykle ustępuje po kilku minutach. Odpuść lub zamień ćwiczenie tylko wtedy, gdy ból jest ostry, jednostronny, umiejscowiony w stawie albo tak silny, że nie możesz wykonać ruchu w normalnym zakresie.

Czy brak zakwasów oznacza, że trening nie zadziałał?

Nie. Zakwasy mierzą nowość bodźca, a nie postęp. Po kilku tygodniach na tym samym planie rzadko coś cię boli, a mimo to co tydzień dokładasz powtórzenia i ciężar, i to jest prawdziwy dowód, że trening działa.