Przejdź do treści
Treningi
Programy i splity 6 min czytania ·

Ile ćwiczeń na trening? Poradnik według celu i poziomu

Ile ćwiczeń na trening i na partię mięśniową: dla większości osób 4–7 na sesję. Tabele według stażu, długości treningu i podziału tygodnia.

Większości osób wystarczy od 4 do 7 ćwiczeń na trening: 4–6 na treningu całego ciała i 5–7 na treningu dzielonym. Na jedną partię mięśniową w zupełności wystarczą 1–2 ćwiczenia na sesję i 2–4 różne w skali tygodnia. Liczba ciężkich serii, które wykonasz, ma większe znaczenie niż liczba ćwiczeń, na które je rozłożysz.

Liczba ćwiczeń na trening a staż

Poziom Ćwiczenia na trening Serie na ćwiczenie Ciężkie serie na trening
Początkujący, pierwszy rok 4–6 2–3 10–15
Średnio zaawansowany, 1–3 lata 5–7 3–4 15–22
Zaawansowany, ponad 3 lata 4–7 3–5 16–24

Zwróć uwagę, że w wierszu dla zaawansowanych ćwiczeń wcale nie jest więcej. Osoby z dużym stażem zwykle robią więcej serii mniejszej liczby ruchów, bo żeby dalej się rozwijać, potrzebują więcej pracy w każdym boju, a poza tym wiedzą już, które ćwiczenia im służą.

Dlaczego liczba serii jest ważniejsza

„Sześć ćwiczeń” mówi bardzo niewiele. Sześć ćwiczeń po dwie serie to 30-minutowy trening złożony z 12 serii. Sześć ćwiczeń po pięć serii to 30 serii i grubo ponad godzina. Ciało reaguje na ciężkie serie, jakie dany mięsień dostaje w ciągu tygodnia, czyli na objętość treningową, a ćwiczenia są tylko pojemnikami na te serie.

Planuj więc w takiej kolejności:

  1. Ustal tygodniową liczbę serii dla każdego mięśnia. Zakresy znajdziesz w poradniku o liczbie serii na partię mięśniową w tygodniu.
  2. Rozłóż je na swoje dni treningowe.
  3. Wybierz jak najmniej ćwiczeń, które pozwolą dobrze wykonać te serie.

Trzy serie dwóch ćwiczeń i dwie serie trzech ćwiczeń dają mięśniowi te same sześć serii. Pierwszy wariant wymaga mniej rozgrzewania, mniej chodzenia po siłowni i mniej sprzętu, a każdy ruch ćwiczysz częściej.

Ile ćwiczeń na partię mięśniową

Partia mięśniowa Na trening Różne ćwiczenia w tygodniu
Klatka piersiowa 1–2 2–3
Plecy 2 3–4
Czworogłowe uda 1–2 2–3
Dwugłowe uda i pośladki 1–2 2–3
Barki 1–2 2–3
Biceps, triceps po 1 po 2
Łydki, brzuch po 1 po 1–2

Plecy dostają najwięcej, bo wykonują dwa różne zadania: ściąganie z góry, jak w ściąganiu drążka wyciągu górnego, i przyciąganie do tułowia, jak w każdym wiosłowaniu. Warto mieć po jednym ćwiczeniu każdego rodzaju. Małe mięśnie potrzebują mniej ćwiczeń ukierunkowanych, bo triceps pracuje już przy wyciskaniu, a biceps przy wiosłowaniu.

Drugie ćwiczenie na ten sam mięsień ma sens wtedy, gdy daje coś, czego nie daje pierwsze: inny kąt, inną część zakresu ruchu albo mocniejsze rozciągnięcie. Wyciskanie na ławce poziomej i na skośnej to dwa różne ruchy. Wyciskanie sztangi na ławce poziomej, po nim wyciskanie na klatkę na maszynie i wyciskanie hantli na ławce poziomej to trzy razy ten sam ruch.

Liczba ćwiczeń a podział treningowy

Sposób podziału tygodnia zmienia liczbę ćwiczeń na jednym treningu, a nie ich tygodniową sumę.

  • FBW, 2–3 dni: 4–6 ćwiczeń. Jedno na nogi, jedno ze zgięciem w biodrach, jedno wyciskanie, jedno przyciąganie, a do tego jedno lub dwa dodatkowe, na przykład na core albo barki. Według tego schematu ułożony jest trening całego ciała z hantlami.
  • Góra/dół, 4 dni: 5–7 ćwiczeń. W dniach góry mieszczą się dwa wyciskania, dwa przyciągania i od jednego do trzech mniejszych ruchów, tak jak w treningu góry ciała na siłowni. W dniach dołu: przysiad, ćwiczenie ze zgięciem w biodrach, ćwiczenie na jednej nodze lub na maszynie, łydki i core.
  • Push pull legs albo dni poszczególnych partii, 5–6 dni: 5–6 ćwiczeń. Mięśni na jednym treningu jest mniej, więc każdemu możesz dać dwa ruchy. Typowy trening nóg na siłowni ma ich sześć.

Jeśli nie wiesz, który układ pasuje do twojego tygodnia, bezpiecznym punktem wyjścia jest strona planu treningowego na 3 dni.

Liczba ćwiczeń a czas, jakim dysponujesz

Każda ciężka seria kosztuje razem z przerwą mniej więcej dwie do trzech minut, więc czas wyznacza górną granicę bez względu na to, co mówi plan.

Długość treningu Ćwiczenia Łączna liczba serii
20 minut 3–4 8–10
30 minut 4–5 10–12
45 minut 5–6 15–18
60 minut 6–8 18–24

Przy krótszych przerwach zmieścisz więcej, ale zrobisz też mniej powtórzeń w dużych bojach. Zanim zaczniesz skracać odpoczynek, sprawdź, jak długo odpoczywać między seriami, a po szerszy obraz zajrzyj do poradnika o tym, ile powinien trwać trening.

Kolejność ćwiczeń

Kolejność wpływa na efekty niemal tak samo jak liczba ćwiczeń.

  1. Najpierw duże boje. Zacznij od ćwiczenia wielostawowego, które angażuje najwięcej mięśni i wymaga najlepszej techniki, na przykład od przysiadu ze sztangą na plecach albo ciężkiego wyciskania. Dostaje ono twoją najlepszą energię.
  2. Potem drugie ćwiczenie wielostawowe. Zwykle ruch o przeciwnym wzorcu: przyciąganie po wyciskaniu, zgięcie w biodrach po przysiadzie.
  3. Ćwiczenia izolowane na koniec. Ćwiczenie izolowane, takie jak uginanie ramion czy wznosy bokiem, można bezpiecznie robić na zmęczeniu i niewiele kosztuje ono regenerację.

Jeśli twoim priorytetem jest mały mięsień, świadomie złam trzecią zasadę i raz w tygodniu trenuj go na początku.

Oznaki, że ćwiczeń jest za dużo

  • Trening regularnie przeciąga się ponad 75 minut.
  • Ciężary w trzech ostatnich ćwiczeniach nigdy nie rosną.
  • Nie pamiętasz, ile było na sztandze tydzień temu w połowie ćwiczeń z listy.
  • Kilka ćwiczeń wygląda jak łatwiejsze kopie któregoś z wcześniejszych.
  • Zakwasy trzymają całymi dniami, a wyniki stoją w miejscu.

Rozwiązaniem jest skreślanie, a nie większy wysiłek. Usuń dwa ćwiczenia, w których robisz najmniejsze postępy, i dodaj po serii do dwóch, w których idzie ci najlepiej.

Oznaki, że ćwiczeń jest za mało

Za mało ćwiczeń zdarza się rzadziej i objawia się inaczej:

  • Któraś partia mięśniowa przez cały tydzień nie dostaje żadnej bezpośredniej pracy. Najczęściej brakuje dwugłowych uda, tylnej części barków i łydek.
  • Każde ćwiczenie na dany mięsień angażuje go pod tym samym kątem.
  • Jeden staw pobolewa, bo ten sam ruch powtarzasz przez wiele serii, kilka razy w tygodniu.

W takiej sytuacji przeniesienie części serii do drugiego ćwiczenia pomaga bardziej niż dokładanie serii.

Szablon do wielokrotnego użytku

Na 45-minutowy trening całego ciała:

  1. Przysiad lub wypychanie nóg na suwnicy: 3 serie
  2. Wyciskanie, na ławce lub nad głowę: 3 serie
  3. Wiosłowanie lub ściąganie drążka: 3 serie
  4. Zgięcie w biodrach, na przykład martwy ciąg rumuński: 3 serie
  5. Jedno małe ćwiczenie na ramiona lub barki: 2 serie
  6. Jedno ćwiczenie na core: 2 serie

To sześć ćwiczeń i 16 serii. Z treningu na trening zmieniaj kąt wyciskania i rodzaj przyciągania, a w skali tygodnia wyjdą ci dwa do czterech ćwiczeń na partię mięśniową bez wydłużania żadnego dnia. Zakresy pasujące do każdej pozycji znajdziesz w poradniku o seriach i powtórzeniach.

Gotowe plany do tego poradnika

Wspomniane ćwiczenia

Najczęstsze pytania

Czy 4 ćwiczenia na trening wystarczą?

Tak, o ile to właściwa czwórka, a serie są ciężkie. Przysiad lub wypychanie nóg na suwnicy, wyciskanie, wiosłowanie lub ściąganie drążka i ćwiczenie ze zgięciem w biodrach, na przykład martwy ciąg rumuński, angażują prawie wszystkie duże mięśnie. Trzy serie każdego dają dwanaście ciężkich serii, czyli pełny trening dla osoby początkującej i solidną krótką sesję dla każdego.

Ile ćwiczeń robić na jedną partię mięśniową?

Jedno lub dwa na trening i od dwóch do czterech w skali tygodnia. Duże partie, takie jak plecy czy czworogłowe uda, korzystają na dwóch różnych ruchach, na przykład wiosłowaniu i ściąganiu drążka. Małym, takim jak biceps czy łydki, wystarczy jedno ćwiczenie na trening. Drugie, dodane w innym dniu tygodnia, pozwala popracować pod innym kątem.

Czy 3 ćwiczenia na jedną partię to za dużo?

Na jednym treningu zwykle tak. Przy trzecim ćwiczeniu na ten sam mięsień zmęczenie jest już tak duże, że kolejne serie bardziej męczą, niż budują. Dwa ćwiczenia po trzy lub cztery serie to już sześć do ośmiu ciężkich serii. Jeśli chcesz mieć trzy ruchy na jedną partię, rozłóż je na dwa różne dni treningowe.

Czy 10 ćwiczeń na jednym treningu to błąd?

Rzadko ma to sens. Dziesięć ćwiczeń po trzy serie to trening na 90 minut albo dłużej, a jakość kilku ostatnich wyraźnie spada. W większości planów z dziesięcioma ćwiczeniami kilka ruchów po prostu się dubluje. Skrócenie listy do sześciu lub siedmiu i mocniejsza praca w każdym z nich zwykle daje lepsze efekty w krótszym czasie.

Czy początkujący powinni robić mniej ćwiczeń?

Tak. W pierwszym roku najlepiej sprawdza się od czterech do sześciu ćwiczeń na trening. Każde z nich to umiejętność, która poprawia się wraz z powtarzaniem, więc krótką listę ćwiczoną trzy razy w tygodniu opanujesz szybciej niż długą ćwiczoną raz. Początkujący reagują też na niewielką liczbę serii, więc dodatkowe ćwiczenia dokładają zakwasów, a nie efektów.