Przejdź do treści
Treningi
Odżywianie 9 min czytania ·

Ile białka dziennie potrzebujesz, żeby budować mięśnie?

Aby budować mięśnie, jedz 1,6–2,2 g białka na kg masy ciała dziennie w 3–5 posiłkach. Zalecenia według celu, tabela dla masy ciała i przykładowy dzień.

Aby budować mięśnie, jedz około 1,6 g białka na kg masy ciała dziennie, a jeśli chcesz mieć margines bezpieczeństwa – do 2,2 g na kg. Dla osoby ważącej 75 kg to 120–165 g dziennie, najlepiej rozłożone na trzy do pięciu posiłków. Oficjalne minimum dla dorosłych prowadzących siedzący tryb życia jest dużo niższe, 0,8 g na kg, a zapotrzebowanie rośnie podczas odchudzania i po 65. roku życia.

Ile białka w zależności od celu

Sytuacja Białko dziennie Podstawa
Dorosły o siedzącym trybie życia, minimum 0,8 g/kg (amerykańska norma RDA), 0,83 g/kg (referencyjne spożycie w UE) Oficjalne wartości referencyjne
Regularny ruch, ogólna sprawność 1,4–2,0 g/kg Stanowisko w sprawie żywienia w sporcie
Budowanie mięśni treningiem siłowym 1,6 g/kg, do 2,2 g/kg Metaanaliza 49 badań
Redukcja tkanki tłuszczowej z treningiem siłowym 1,6–2,4 g/kg Stanowisko, 2 do 3 razy więcej niż RDA
Szczupła, wytrenowana osoba na ostrej diecie 2,3–3,1 g na kg beztłuszczowej masy ciała Przegląd systematyczny badań sportowców na diecie
Dorośli po 65. roku życia 1,0–1,2 g/kg, a przy regularnych ćwiczeniach 1,2 g/kg lub więcej Stanowisko grupy PROT-AGE

Kilka uwag do tabeli:

  • RDA to dolna granica, a nie cel dla trenujących. To referencyjne spożycie dla ogółu dorosłej populacji. Międzynarodowe Towarzystwo Żywienia w Sporcie (ISSN) pisze wprost, że nie jest to ilość odpowiednia dla kogoś, kto trenuje.
  • Przy 1,6 g/kg korzyści przestają rosnąć. Metaanaliza z 2018 roku objęła 49 badań i 1 863 osoby trenujące siłowo. Dodatkowe białko dawało średnio 0,30 kg beztłuszczowej masy ciała ponad to, co przynosił sam trening, a spożycie powyżej około 1,6 g/kg dziennie nie dawało dalszego przyrostu.
  • 2,2 g/kg to górna granica niepewności. Przedział ufności wokół wartości 1,6 rozciągał się od 1,03 do 2,20 g/kg. Jedzenie na jego górnym końcu to rozsądny wybór, jeśli chcesz mieć pewność, że niczego nie tracisz.
  • Większość pracy wykonuje trening. Różnica 0,30 kg jest niewielka w porównaniu z tym, co dają miesiące progresywnego przeciążenia. Białko wspiera efekt, ale go nie tworzy.

W przeliczeniu na funty 1,6–2,2 g na kg to mniej więcej 0,7–1,0 g na funt masy ciała.

Ile to wychodzi dla twojej masy ciała?

Masa ciała Minimum (0,8 g/kg) Osoba aktywna (1,4 g/kg) Budowanie mięśni (1,6 g/kg) Górna granica (2,2 g/kg)
50 kg 40 g 70 g 80 g 110 g
60 kg 48 g 84 g 96 g 132 g
70 kg 56 g 98 g 112 g 154 g
80 kg 64 g 112 g 128 g 176 g
90 kg 72 g 126 g 144 g 198 g
100 kg 80 g 140 g 160 g 220 g

Kalkulator zapotrzebowania na białko policzy to dla dowolnej masy ciała i celu, a kalkulator makroskładników wpasuje wynik w twoje kalorie. Białko ma 4 kcal na gram, więc 128 g dziennie to 512 kcal.

Jeśli masz dużo tkanki tłuszczowej, wartości liczone na kilogram wychodzą zawyżone, bo tkanka tłuszczowa potrzebuje bardzo mało białka. W takiej sytuacji licz od beztłuszczowej masy ciała albo od docelowej wagi. Kalkulator beztłuszczowej masy ciała poda wystarczająco dokładny szacunek.

Ile białka na posiłek

Najważniejsza jest łączna dzienna ilość białka. To, jak ją podzielisz, ma niewielkie znaczenie.

Przegląd z 2018 roku, poświęcony wykorzystaniu białka z pojedynczego posiłku, zakończył się wnioskiem, że dla jak najlepszego budowania mięśni rozsądny cel to 0,4 g na kg na posiłek przy co najmniej czterech posiłkach, co daje 1,6 g/kg na dzień. Rozłożenie górnej dziennej wartości 2,2 g/kg na cztery posiłki daje 0,55 g na kg na posiłek. ISSN podaje prostszą zasadę: 0,25 g na kg, czyli 20–40 g pełnowartościowego białka na posiłek, co trzy do czterech godzin.

Masa ciała 0,25 g/kg 0,4 g/kg 0,55 g/kg
60 kg 15 g 24 g 33 g
70 kg 18 g 28 g 39 g
80 kg 20 g 32 g 44 g
90 kg 23 g 36 g 50 g
100 kg 25 g 40 g 55 g

Dwie częste wątpliwości i odpowiedzi na nie:

  • „Na raz przyswoisz tylko 30 g”. To nieprawda. Ten sam przegląd wykazał, że przy większych dawkach więcej aminokwasów jest spalanych na energię, ale nadwyżka nie przepada w całości: część nadal idzie na budowę tkanek. Kolacja z 50 g białka się nie marnuje.
  • „Jem tylko dwa albo trzy posiłki”. W takim razie niech każdy będzie większy. Trzy posiłki po 0,55 g/kg dają osobie ważącej 80 kg 132 g. W porównaniu z czterema czy pięcioma tracisz bardzo niewiele.

Osoby starsze słabiej reagują na małe porcje. ISSN zaznacza, że u seniorów do pełnej odpowiedzi anabolicznej potrzeba prawdopodobnie około 40 g na posiłek.

Pora jedzenia białka: zachowaj proporcje

Pora spożycia białka to najmniej ważna sprawa na tej stronie. Według stanowiska ISSN korzyści daje białko zjedzone zarówno przed treningiem, jak i po nim, a wpływ jednej sesji na budowanie mięśni utrzymuje się co najmniej 24 godziny. Nie musisz jeść w szatni.

Wystarczy praktyczna zasada: zjedz posiłek z białkiem w ciągu kilku godzin przed treningiem i po nim, a resztę białka rozłóż na cały dzień. Szczegóły znajdziesz w poradniku co jeść przed treningiem i po treningu.

Białko roślinne a zwierzęce

Białka zwierzęce zawierają więcej leucyny, aminokwasu najściślej związanego z uruchamianiem budowy mięśni: około 9–11 procent w białku mlecznym, 8,6 procent w jaju i 8 procent w mięsie, a w białkach roślinnych mniej. W badaniach laboratoryjnych z pojedynczym posiłkiem białka roślinne często wywołują słabszą odpowiedź.

Przez miesiące prawdziwego treningu ta różnica w dużej mierze się zaciera, o ile łączna ilość białka jest wystarczająco wysoka. W 12-tygodniowym badaniu z udziałem młodych, wcześniej nietrenujących mężczyzn 19 wieloletnich wegan i 19 osób wszystkożernych jadło po 1,6 g/kg dziennie, uzupełniając dietę białkiem sojowym lub serwatkowym, i trenowało dwa razy w tygodniu. Obie grupy zyskały po 1,2 kg beztłuszczowej masy nóg, mięśnie ud urosły im w podobnym stopniu, a w przyrostach siły nie było istotnej różnicy.

Jeśli więc jesz mało produktów zwierzęcych albo nie jesz ich wcale:

  • Trzymaj się tego samego dziennego celu i dla zapasu celuj raczej w górną połowę zakresu. Ten zapas to rozsądna ostrożność, a nie wartość sprawdzona w badaniach.
  • Łącz różne źródła w ciągu dnia: produkty sojowe, soczewicę, fasolę, zboża, orzechy i nasiona.
  • Jedz większe porcje, bo większość produktów roślinnych ma mniej białka w 100 g.

Lista produktów bogatych w białko szereguje produkty zwierzęce i roślinne według zawartości białka w 100 g i w 100 kcal.

Czy duża ilość białka jest bezpieczna?

W przypadku zdrowych dorosłych dane są uspokajające. Metaanaliza z 2018 roku, obejmująca 28 badań z randomizacją i 1 358 uczestników, porównała diety o wyższej zawartości białka (co najmniej 1,5 g/kg dziennie albo co najmniej 100 g dziennie, albo co najmniej 20 procent energii) z niższym spożyciem. Zmiana wskaźnika filtracji kłębuszkowej, standardowej miary czynności nerek, nie różniła się między grupami. ISSN dodaje, że kontrolowane badania trwające do roku, w których zdrowe osoby trenujące siłowo jadły 2,5–3,3 g/kg dziennie, nie wykazały szkodliwego wpływu na wskaźniki czynności nerek ani wątroby.

Trzy zastrzeżenia, o których warto pamiętać:

  • Choroba nerek zmienia odpowiedź. Osoby z poważnie upośledzoną czynnością nerek mogą być zmuszone ograniczać białko. Jeśli masz chorobę nerek, zalecenie lekarza zastępuje każdą liczbę z tej strony.
  • Ciąża i karmienie piersią zwiększają zapotrzebowanie. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności dolicza 1 g, 9 g i 28 g dziennie w pierwszym, drugim i trzecim trymestrze oraz 19 g dziennie w pierwszych sześciu miesiącach karmienia piersią, ponad standardowe spożycie dla dorosłych. Diety odchudzające i cele związane z budowaniem mięśni to osobna sprawa, którą trzeba omówić z położną lub lekarzem.
  • Więcej nie znaczy lepiej. Powyżej około 2,2 g/kg nie ma dobrych dowodów na dodatkowy przyrost mięśni, a białko wypiera węglowodany i tłuszcze, które przydałyby się do treningu.

Jak wygląda dzień ze 120 g białka

To 1,6 g/kg dla osoby ważącej 75 kg. Wartości białka pochodzą z bazy USDA FoodData Central.

Posiłek Produkty Białko
Śniadanie 200 g odtłuszczonego jogurtu greckiego, 50 g płatków owsianych (waga na sucho) 27 g
Obiad 120 g pieczonej piersi z kurczaka, 150 g ugotowanego brązowego ryżu 41 g
Przekąska 150 g serka wiejskiego (2% tłuszczu) 16 g
Kolacja 130 g łososia po obróbce cieplnej, 200 g ugotowanego makaronu 40 g
Razem 124 g

Zwróć uwagę, że swoje dokładają produkty zbożowe: płatki owsiane, ryż i makaron dają razem około 22 g. Dzień na diecie roślinnej układa się tak samo, tylko wokół innych produktów: 200 g twardego tofu dostarcza około 35 g, a 250 g ugotowanej soczewicy około 23 g.

Odżywka białkowa to wygodny produkt, który w zabiegany dzień pomaga uzupełnić brak. Nie jest konieczna i nie robi niczego, czego nie zrobiłaby ta sama ilość białka z jedzenia.

Ustal własną liczbę

  1. Wybierz w pierwszej tabeli wiersz, który pasuje do twojego celu, i pomnóż wartość przez swoją masę ciała w kg albo skorzystaj z kalkulatora zapotrzebowania na białko.
  2. Wpasuj wynik w swoje kalorie. Ustal zero kaloryczne w kalkulatorze zapotrzebowania kalorycznego (TDEE), a potem zajrzyj do poradnika jak liczyć makroskładniki, żeby rozdzielić resztę.
  3. Podziel przez liczbę posiłków i sprawdź, czy każdy ma mniej więcej 0,4 g/kg.
  4. Trzymaj się tego co najmniej miesiąc, zanim ocenisz efekty. Codzienna dokładność liczy się mniej niż średnia z tygodnia.

Jeśli celowo przybierasz na wadze, stronę kaloryczną omawia poradnik jak robić masę bez zalewania się tłuszczem. Jeśli jesteś na diecie, zobacz jak robić redukcję bez utraty mięśni. Trening, dzięki któremu białko ma co robić, znajdziesz w planie treningowym na masę mięśniową; jeśli masz ponad 50 lat, poradnik trening siłowy po 50. i 60. roku życia wyjaśnia, dlaczego z wiekiem i białko, i ciężary liczą się coraz bardziej.

Te wartości dotyczą zdrowych dorosłych. Jeśli masz chorobę nerek lub wątroby, cukrzycę albo inne schorzenie, jesteś w ciąży lub karmisz piersią, przed zmianą ilości białka w diecie skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem.

Źródła

  • Morton RW, et al. (2018). A systematic review, meta-analysis and meta-regression of the effect of protein supplementation on resistance training-induced gains in muscle mass and strength in healthy adults. British Journal of Sports Medicine. doi:10.1136/bjsports-2017-097608
  • Jäger R, et al. (2017). International Society of Sports Nutrition Position Stand: protein and exercise. Journal of the International Society of Sports Nutrition. doi:10.1186/s12970-017-0177-8
  • Schoenfeld BJ, Aragon AA (2018). How much protein can the body use in a single meal for muscle-building? Implications for daily protein distribution. Journal of the International Society of Sports Nutrition. doi:10.1186/s12970-018-0215-1
  • Helms ER, et al. (2014). A systematic review of dietary protein during caloric restriction in resistance trained lean athletes: a case for higher intakes. International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism. PubMed 24092765
  • Bauer J, et al. (2013). Evidence-based recommendations for optimal dietary protein intake in older people: a position paper from the PROT-AGE Study Group. Journal of the American Medical Directors Association. PubMed 23867520
  • Devries MC, et al. (2018). Changes in kidney function do not differ between healthy adults consuming higher- compared with lower- or normal-protein diets: a systematic review and meta-analysis. The Journal of Nutrition. PubMed 30383278
  • Hevia-Larraín V, et al. (2021). High-protein plant-based diet versus a protein-matched omnivorous diet to support resistance training adaptations. Sports Medicine. PubMed 33599941
  • European Food Safety Authority (2012). EFSA sets population reference intakes for protein. efsa.europa.eu

Gotowe plany do tego poradnika

Wspomniane ćwiczenia

Najczęstsze pytania

Ile białka dziennie potrzebuję, żeby budować mięśnie?

Około 1,6 g na kg masy ciała dziennie, a jeśli chcesz mieć zapas – do 2,2 g na kg. Dla osoby ważącej 75 kg to 120–165 g. W metaanalizie 49 badań spożycie powyżej około 1,6 g na kg średnio nie dawało już dalszego przyrostu beztłuszczowej masy ciała.

Czy 100 g białka dziennie wystarczy, żeby budować mięśnie?

To zależy od tego, ile ważysz. 100 g to 1,6 g na kg dla kogoś, kto waży około 62 kg, więc lżejszej osobie w zupełności wystarczy. Przy 80 kg wychodzi 1,25 g na kg, czyli więcej niż minimum 0,8 g na kg, ale mniej niż 1,6 g na kg, przy których przyrost mięśni w badaniach przestaje rosnąć.

Ile białka organizm jest w stanie wykorzystać z jednego posiłku?

Sztywnej granicy 30 g nie ma. Z przeglądu badań wynika, że warto celować w około 0,4 g na kg na posiłek przy co najmniej czterech posiłkach, a górna wartość to 0,55 g na kg na posiłek. Dla osoby ważącej 80 kg to 32–44 g na posiłek.

Czy dieta wysokobiałkowa szkodzi nerkom?

U zdrowych dorosłych nie, według obecnego stanu wiedzy. Metaanaliza 28 badań z udziałem 1 358 osób bez chorób nerek wykazała, że diety o wyższej zawartości białka, czyli co najmniej 1,5 g na kg dziennie, nie pogarszały czynności nerek. Osoby z chorobą nerek to inny przypadek: obowiązuje je ilość białka ustalona przez lekarza.

Czy na redukcji potrzebuję więcej białka?

Tak, w stosunku do liczby kalorii. Gdy się odchudzasz i trenujesz siłowo, 1,6–2,4 g na kg masy ciała dziennie pomaga utrzymać mięśnie. Szczupłym osobom trenującym siłowo, które są na deficycie, przeglądy badań sugerują 2,3–3,1 g na kg beztłuszczowej masy ciała; wyższe wartości dotyczą ostrzejszych diet i szczuplejszych sylwetek.